KONKURS   PIEŚNI PATRIOTYCZNEJ
27 LISTOPADA 2003
zorganizowała i przeprowadziła: Iwona Dudzik 

CELE KONKURSU PIEŚNI PATRIOTYCZNEJ: 
Uczeń
•	zna utwory muzyczne o tematyce patriotycznej, 
•	kształtuje technikę wymowy, poprzez którą osiąga poprawny oddech, czystą
intonację, ujednolicenie barwy samogłosek i czytelne podanie tekstu,
•	kształtuje w sobie postawę patriotyczną, 
•	śpiewa rytmicznie zachowując tempo i czystość melodii, 
•	wykonuje pieśni z zachowaniem swojego naturalnego głosu, 
•	kształtuje umiejętności nadawania i wyrażania treści emocjonalnej każdego opracowywanego utworu, 
•	kształtuje umiejętność wyczucia i rozumienia utworu poprzez prawidłowe frazowanie, 
•	rozumie znaczenie pieśni patriotycznych w tradycji narodowej, 
•	wyrabia w sobie nawyk samodzielnego słuchania utworów o tematyce patriotycznej.

SŁOWO WSTĘPNE
Serdecznie witamy Jury, uczestników oraz wszystkich zgromadzonych na Konkursie Pieśni Patriotycznej. 
Pieśń była z nami od zawsze. „Bogurodzicę” śpiewało rycerstwo przed krwawą rozprawą z Krzyżakami pod Grunwaldem w 1410 roku, podczas koronacji Władysława Jagiełły. Pieśni towarzyszyły też pochodom wojennym Kościuszki, śpiewano je w drużynach powstańczych i w leśnych oddziałach partyzanckich, na biesiadach i przy pracy. Nasze pieśni są odbiciem naszych dziejów. Jakie były te dzieje, nie trzeba przypominać. Historia nie obchodziła się z nami łaskawie. W latach zagrożeń i w mrocznych okresach niewoli pieśń krzepiła nas, niosła zapowiedź wolności, podtrzymywała wiarę w jutro. Nie jest przypadkiem, że nasz hymn zaczyna się od słów „Jeszcze Polska nie zginęła". 
W tym jest również zawarta nadzieja. Kochamy nasz kraj, nasz kraj ojczysty, dlatego często o nim śpiewamy. Pieśń patriotyczna towarzyszy nam od dzieciństwa. Dziś właśnie usłyszymy te bardziej i mniej znane, ale jakże wzruszające i przejmujące pieśni patriotyczne w wykonaniu młodych artystów. Prosimy przyjąć ich występ ciepło. 

SZKOŁA    PODSTAWOWA
KL. IVA
1. UCZENNICA  - „PŁONIE OGNISKO I SZUMIĄ KNIEJE" - MUZ. I SŁ. JERZY BRAUN                                           „Płonie ognisko i szumią knieje" to jedna z najdawniejszych i do dziś popularnych pieśni harcerskich. Powstała w 1919 roku, jej twórcą był maturzysta II Gimnazjum w Tarnowie.
2. UCZENNICA - „WARA OD ODRY" - MUZ. I SŁ. FRANCISZEK PAŁKA- ZBIENIEWSKI                                Pieśń ta została napisana w odpowiedzi na proniemieckie wystąpienie ministra Bernsa w sprawie granicy na Odrze i Nysie.
3. UCZENNICA  - „MORZE, NASZE MORZE" - MUZ. I SŁ. ADAM KOWALSKI
Pieśń ta powstała na przełomie lat 20-tych i 30-tych XX wieku i do dziś uchodzi za jedną z najpopularniejszych pieśni okresu międzywojennego. Autorem melodii oraz tekstu był kapitan Adam Kowalski, żołnierz I Brygady Legionów Piłsudskiego. Po decyzji rządowej w 1924 r. rozpoczęto szybką budo we miasta Gdyni oraz portu i bazy Marynarki Wojennej na Oksywiu, któremu to wydarzeniu, obserwowanemu z dumą przez cały naród, poświęcona została ta pieśń. Stała się ona hymnem Marynarki Wojennej.
4. UCZENNICA - „PIECHOTA" - MUZ. I SŁ. LEON ŁUSKINO
Jest to najważniejsza pieśń piechoty (formacji wojskowej, która zdobyła znaczenie od czasu I Wojny Światowej),            a jednocześnie jest jedną z najpopularniejszych pieśni żołnierskich XX wieku. Jej melodię i słowa napisał oficer Legionów Polskich, dowódca 291 Pułku Piechoty, literat i kompozytor Leon Łuskino. Po raz pierwszy opublikowano tę pieśń w Ostrowie w Wojskowym Śpiewniku Żołnierza Polskiego w 1929 r.
5. UCZENNICA - „MAZUREK DĄBROWSKIEGO" - MUZ. AUTOR NIEZNANY,
                                                                                                            SŁ. JÓZEF WYBICKI
Józef Wybicki, patriota, bojownik o wolność ojczyzny, uczestnik Legionów Polskich we Włoszech, napisał w 1797r. Pieśń Legionów. Do tekstu dostosował melodię ludowego mazurka. Z czasem pieśń tę nazwano Mazurkiem Dąbrowskiego - o generale Janie Henryku Dąbrowskim, dowódcy Legionów Polskich, opowiadają słowa refrenu (Marsz, marsz Dąbrowski...). Mazurek Dąbrowskiego stał się popularną pieśnią patriotyczną w okresie niewoli narodowej (XIX w.). Nie był on jednak wówczas jeszcze hymnem. Dopiero w kilka lat po odzyskaniu przez nasz kraj niepodległości władze Rzeczypospolitej Polskiej zatwierdziły tę pieśń jako hymn państwowy.

KL. IV B
6. UCZENNICA - „ PIECHOTA" - MUZ. I SŁ. LEON ŁUSKINO
7. UCZENNICA - „ROTA" - MUZ. FELIKS NOWOWIEJSKI, SŁ. MARIA KONOPNICKA                                  Tekst tej pieśni - przysięgi napisała poetka Maria Konopnicka. Pierwszym impulsem do powstania wiersza były tragiczne wydarzenia we Wrześni pod Poznaniem. Maria Konopnicka przebywając od 10 lat w Europie Zachodniej dowiedziała się w 1901r. o pruskich represjach wobec polskich dzieci we Wrześni, które zaprotestowały przeciw nauczaniu religii w języku niemieckim. W pierwszych dniach stycznia 1910 r. muzykę do tego wiersza skomponował Feliks Nowowiejski, twórca o międzynarodowej sławie oraz organista - wirtuoz. Do publicznego prawykonania „Roty" doszło dopiero pół roku później, podczas obchodów 500-nej rocznicy zwycięstwa pod Grunwaldem.
8. UCZEŃ - „WARSZAWIANKA" - MUZ. KAROL KURPIŃSKI, SŁ. C. DELAYIGNE                                              Na wieść o wybuchu Powstania Listopadowego w Warszawie francuski poeta i dramaturg Casimir Delavigne uczcił to wydarzenie specjalnym hymnem poetyckim w lutym 1831 r. Napisał wiersz p.t. „La Varsovienne". Muzykę do wiersza skomponował jeden z najwybitniejszych twórców oper polskich, dyrygent i dyrektor warszawskiej sceny operowej - Karol Kurpiński. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. ta pieśń była jedną z pięciu kandydatek do miana hymnu państwowego, który został oficjalnie ustanowiony dopiero 26 lutego 1927 r. Była też najważniejszą pieśnią powstania warszawskiego w 1944 r.
9. UCZENNICA - „WITAJ MAJOWA JUTRZENKO" - MUZ. I SŁ. RAJNOLD SUCHODOLSKI                                Ta najsłynniejsza z pieśni opiewających Konstytucję Trzeciego Maja 1791 r. powstała w 40-tąrocznicę uchwalenia Konstytucji podczas powstania listopadowego w kwietniu 1831 r. Po odzyskaniu niepodległości, kiedy dzień  
3 maja ogłoszono świętem narodowym, pieśń ta związała się z ceremoniałem podnoszenia flagi państwowej na Placu Zamkowym w Warszawie w dniu tego święta.
10. UCZENNICA - „W KRWAWYM POLU'' -MUZ. ALFRED BOJARSKI SŁ. WINCENTY POL                                Pieśń  „W krwawym polu" zwana też „Pobudką" pochodzi z okresu powstania styczniowego 1863 r. „W krwawym polu srebrne ptaszę" - to nasze godło narodowe - orzeł na tle czerwieni sztandaru.
KL.IV C
11. UCZENNICA - „MARSZ ,MARSZ POLONIA"-AUTORZY NIEZNANI
Historia tej pieśni rozpoczęła się w 1863 r. w okresie powstania styczniowego. Inicjatorami powstania tej pieśni byli żołnierze pochodzący z Galicji. Nie znamy autora tekstu, ale wiadomo, skąd zaczerpnął melodię. Zaczerpnął ją z dumki ukraińskiej. Ostateczny, znany nam do dziś kształt tej pieśni ustalił się w latach 20-tych XX wieku.  W okresie międzywojennym była ona bardzo popularna wśród młodzieży w kraju, a Polonia za granicą przyjęła ją jako swój nieoficjalny hymn. W czasie II Wojny Światowej pełniła rolę jednej z głównych hymnicznych pieśni patriotycznych.
12. UCZENNICA -„MAZUREK DĄBROWSKIEGO" - MUZ. AUTOR NIEZNANY
                                                                                                       SŁ. JÓZEF WYBICKI
13. UCZEŃ -„W ZWYCIĘSTWO" - MUZ. AUTOR NIEZNANY , SŁ.WOJCIECH BĄK                                            Pieśń opublikowana po raz pierwszy na łamach konspiracyjnego pisma „Demokrata" 4 lipca 1944 r.                             

KL.VA
14. UCZEŃ - „POLONEZ KOŚCIUSZKI"- MUZ. TADEUSZ KOŚCIUSZKO ,
                                                                                       SŁ. RAJNOLD SUCHODOLSKI
Pieśń napisana w grudniu 1830 r. - styczniu 1831 r. podczas powstania listopadowego do wcześniejszej muzyki Tadeusza Kościuszki (poloneza, do którego anonimowy autor dopisał w 1792 r. na pożegnanie Kościuszki tekst pt. „Podróż Twoja nam niemiła").
15. UCZEŃ - „MY, PIERWSZA BRYGADA" - MUZ. AUTOR NIEZNANY,
                                                                                              SŁ. TADEUSZ BIERNACKI, ANDRZEJ HAŁACIŃSKI
Jest to najsłynniejsza pieśń Legionów Polskich utworzonych przez Józefa Piłsudskiego i najsłynniejsza pieśń żołnierska z okresu I wojny światowej. Po wojnie stała się nieoficjalnym hymnem Wojska Polskiego, a także była jedną z kandydatek do miana hymnu państwowego. Pieśń powstała w lipcu i jesienią 1917 r.

KL.VB
16. UCZEŃ - „CZERWONE MAKI NA MONTE CASSINO" - MUZ. ALFRED SCHUTZ
                                                                                                                              SŁ. FELIKS KONARSKI
Pieśń ta, która urosła do rangi symbolu, powstała w nocy z 17 na 18 maja 1944 r. w II Korpusie Sił Zbrojnych dowodzonym przez generała dywizji Władysława Andersa podczas pamiętnej bitwy o Monte Cassino. To włoskie wzgórze wznoszące się stromo nad rzeką Liri z klasztorem z XI wieku na szczycie stanowiło silnie ufortyfikowany kluczowy punkt obrony niemieckiej w tzw. „linii Gustawa", która zagradzała aliantom drogę na Rzym. Ponawiane od stycznia 1944 r. Natarcia Amerykanów, Anglików, Hindusów, Nowozelandczyków, Francuzów kończyły się niepowodzeniem. Dopiero trwający przez tydzień atak II Korpusu Polskich Sił Zbrojnych wchodzącego w skład VIII Armii Brytyjskiej przełamał obronę Niemców i żołnierze polscy, mimo straszliwych strat, zatknęli biało - czerwony sztandar na Monte Cassino. Tekst pieśni napisał Feliks Konarski, aktor, reżyser i autor estradowy, muzykę zaś Alfred Schutz, muzyczny twórca estradowy, dyrygent i autor. Pieśń ta przez pół wieku była w Polsce symbolem wszystkich naszych żołnierzy, którzy podczas wojny walczyli w zachodnich formacjach wojskowych.

KL. VC
17. UCZEŃ - „HYMN POLSKI PODZIEMNEJ" - MUZ. NN „POCHMURNY"
                                                                                                  SŁ. KAZIMIERZ KUMANIECKI
Pieśń ta została napisana na konkurs ogłoszony 15 października 1942 r. przez redakcję „Biuletynu Informacyjnego" Armii Krajowej. Od 1943 r. często nadawana w audycjach Polskiego Radia z Londynu
18. UCZENNICA  - „WARSZAWIANKA" - MUZ. KAROL KURPIŃSKI, SŁ. CASIMIR DELAYIGNE
19. UCZENNICA - „PIECHOTA" - MUZ. I SŁ. LEON ŁUSKINO
20. UCZENNICA - „GDY NARÓD DO BOJU" - MUZ. I SŁ. GUSTAW EHRENBERG
Pieśń ta powstała około 1848 r. Jej autorem jest Gustaw Ehrenberg, syn cara Aleksandra I, poeta, polski patriota  i spiskowiec zesłany na Sybir. Tekstem pieśni był napisany 10 lat wcześniej wiersz Ehrenberga „Szlachta w roku 1831", w którym poeta ocenił postawy magnatów w okresie powstania listopadowego. Melodię do tekstu zaczerpnięto z opery Wolfganga Amadeusza Mozarta „Don Giovanni". Pieśń „Gdy naród do boju" była znana chłopom polskim i robotnikom w XIX wieku, urosła do rangi hymnu chłopskiego
21. UCZEŃ - „WITAJ MAJOWA JUTRZENKO" - MUZ. I SŁ. RAJNOLD SUCHODOLSKI
KL.VIA
22. UCZENNICA - „WSZYSTKO, CO NASZE..." - MUZ. OLGA DROHANOWSKA
                                                                                                      SŁ. IGNACY KOZIELEWSKI
Wiersz „Wszystko, co nasze" ukazał się w 1911 r. w pierwszym numerze pisma harcerskiego „Skaut". W rok później dopisano słowa refrenu i dopasowano tekst do melodii popularnej wówczas pieśni rewolucyjnej „Na barykady". Słowa pieśni „Wszystko, co nasze" z biegiem lat zmieniano i aktualizowano, szybko rozpowszechniła się ona wśród harcerzy i od 1956 r. stała się oficjalnym hymnem harcerskim. 

GIMNAZJUM
KL. I A
1. UCZEŃ - „HYMN DO BAŁTYKU" - MUZ. FELIKS NOWOWIEJSKI
                                                                               SŁ. STANISŁAW RYBKA
W 1918 r. odzyskaliśmy niepodległość, a wraz z nią dostęp do morza. Było to doniosłe wydarzenie w naszych dziejach. W następnym roku powstał Hymn do Bałtyku. Do słów Stanisława Rybki, oficera powstania wielkopolskiego w 1918 r. i autora wierszy patriotycznych muzykę skomponował Feliks Nowowiejski.
KL.IB
2. UCZENNICA - „JAK DŁUGO W SERCU NASZYM" - MUZ. AUTOR NIEZNANY
                                                                                                                    SŁ. KONSTANTY KRUMŁOWSKI                                                         Napisana około 1920 r. jedna z najbardziej znanych pieśni powstań śląskich
KL.IIA
3. UCZENNICA - „WARSZAWSKIE DZIECI" - MUZ. ANDRZEJ PANUFNIK
                                                                                                    SŁ. STANISŁAW RYSZARD DOBRO WOLSKI
Pieśń ta opublikowana po raz pierwszy na łamach konspiracyjnego pisma „Demokrata" 4 lipca 1944 r. stała się w czasie Powstania Warszawskiego hymnem walczącej Warszawy.
KL.IIB
4. UCZENNICA - „ROTA" - MUZ. FELIKS NOWOWIEJSKI, SŁ. MARIA KONOPNICKA
KL. II C
5. UCZENNICA - „POLONEZ TRZECIEGO MAJA" - MUZ. I SŁ. AUTORZY NIEZNANI                                   Pieśń ta jest wyrazem patriotyzmu i radości wynikającej z doniosłego faktu uchwalenia Konstytucji 3 Maja w 1791 r.
6. UCZENNICA - „CHORAŁ" - MUZ. JÓZEF NIKOROWICZ, SŁ. KORNEL UJEJSKI
Pieśń ta została napisana w 1846 r. po powstaniu krakowskim i spopularyzowana w okresie Wiosny Ludów w 1848 r., nabrała potem w zaborze austriackim charakteru hymnu narodowego, hymnu Polaków w niewoli, później stała się hymnem powstania styczniowego w 1863 r., była również bardzo znana w okresie Powstania Warszawskiego w 1944 r.
KL.III A
7. UCZENNICA - „BARTOSZU, BARTOSZU" - MUZ. I SŁ. AUTORZY NIEZNANI
Pieśń ta, zwana też „Krakowiakiem Kosynierów", jest jedną z najpopularniejszych pieśni patriotycznych z okresu powstania kościuszkowskiego z 1794 r. Słowa jej mówią o Bartoszu Głowackim, chłopie z oddziału Krakusów, który wsławił się w bitwie pod Racławicami, zdobywając nieprzyjacielskie armaty.
8. UCZENNICA - „CHORAŁ" - MUZ. JÓZEF NIKOROWICZ, SŁ. KORNEL UJEJSKI
KL. III C
9. UCZENNICA - „HEJ STRZELCY WRAZ" - MUZ. I SŁ. WŁADYSŁAW LUDWIK ANCZYC                             Pieśń napisana została w pierwszych dniach powstania styczniowego w 1863 r. Jedna z najpopularniejszych pieśni Legionów Polskich w czasie I wojny światowej.
10. UCZENNICA - „BOŻE, COŚ POLSKĘ" - MUZ. I SŁ. ALOJZY FELIŃSKI
Pieśń powstała w 1816 r. w pierwszą rocznicę ogłoszenia Królestwa Polskiego. W okresie zaborów i później w okresie II wojny światowej oraz w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej aż do roku 1989 zamiast „ojczyznę wolną pobłogosław Panie" śpiewano „ojczyznę wolną racz nam wrócić Panie". W XIX i XX wieku „Boże, coś Polskę" była drugą obok Mazurka Dąbrowskiego, najważniejszą pieśnią narodową Polaków, pełniącą rolę nie tylko hymnu narodowego, ale i religijnego.
11. UCZENNICA - „POLONEZ TRZECIEGO MAJA" - MUZ. I SŁ. AUTORZY NIEZNANI

ZAKOŃCZENIE
„Pieśń ujdzie cało", powiedział Adam Mickiewicz. Ta myśl doskonale wyraża długowieczność pieśni. Znamy przecież te najstarsze pieśni patriotyczne z XIII wieku i te najnowsze. Są one łącznikiem między przeszłością, a teraźniejszością. Warto więc pamiętać o nich, uczyć się ich i je śpiewać.
Mamy nadzieję, że ten konkurs udowodnił, że my młodzi ludzie nie zapominamy o rzeczy najważniejszej - o miłości do Ojczyzny, choć patriotyzmu dopiero się uczymy.

BIBLIOGRAFIA:
1. Polskie pieśni i piosenki, wybór i opracowanie muzyczne: Antoni Wójcicki i Jan Cieślak, Warszawa, Wydawnictwo Polonia, 1989;
2. Polskie pieśni patriotyczne, wybór i konsultacja muzyczna: Jacek Szymański i Krzysztof Kupert, Warszawa, Świat Książki, 2003;
3. Ewa Lipska, Maria Przychodzińska, Muzyka klasa IV, Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1998;
4. Dorota Malko, Muzyka klasa  V, Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1998;
5. Ewa Lipska, Maria Przychodzińska, Muzyka klasa VI, Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1998,
6. Dorota Malko, Maria  Przychodzińska, Muzyka klasa  VII, Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997;
7. Dorota Malko, Magdalena Stokowska, Muzyka klasa VIII, Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997.